ارزيابي ريسک محيط‌زيست طرح توسعه راه‌آهن غرب کشور به روش تلفیقی تصميم‌گيري چند معياره و YAPP

فایل زیر شامل

۱- عدد فایل ورد(قابل ویرایش) مقاله به همراه فایل پی دی اف به تعداد ۱۶ صفحه است

(مناسب نکته برداری و کپی قسمت های مورد نیاز)

 

ارزيابي ريسک محيط‌زيست طرح توسعه راه‌آهن غرب کشور

به روش تلفیقی تصميم‌گيري چند معياره و YAPP

 

 

سيد علي جوزي، مينا ابراهيمي۲

 

۱ دانشیار گروه محيط‌زيست، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال

۲ دانش آموخته دوره کارشناسي ارشد رشته علوم محيط‌زيست- ارزيابي و آمايش سرزمين، دانشکده محيط‌زيست و انرژي،

دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران

 

(تاریخ دریافت: ۳/۷/۱۳۹۰؛ تاریخ تصویب: ۳۰/۴/۱۳۹۳)

 

 

چکيده

ارزيابي ريسک محیط‌زیست، فرايند تعيين کميت وکيفيت ريسک به‌وسيله تحليل خطرات بالقوه در پروژه با در نظر گرفتن حساسيت يا آسيب‌پذيري محيط پيراموني است. هدف اصلي در اين تحقيق، تعيين معيارها و تخمين ريسک محيط‌زيستي خطوط ريلي با استفاده از تلفيق روش تصميم‌گيري چند معياره و روش ارزیابی ریسک اکولوژیکی با تکنیک YAPP مي‌باشد. به همين منظور در این مطالعه، راه‌آهن غرب کشور (مسير سمنگان- کرمانشاه- خسروي) به طول تقريبي ۵۸۲ کيلومتر به مثابه مطالعه موردي انتخاب شد. نرم‌افزارهاي مورد استفاده در اين مطالعه نرم‌افزارExpert Choice به منظور وزن‌دهي به معيارهاي به‌دست آمده با استفاده از نظر کارشناسان و با استعانت از پرسشنامه دلفي و نرم‌افزار Arc GIS 9.3 جهت تولید نقشه‌های احتمال وقوع خطر و شدت اثر مي باشد.

پهنه‌بندي ريسک خط‌آهن غرب کشور مبین آن است که حدود ۸۰ درصد طول مسير از ريسک با سطح کم و ناچيز برخوردار است، کمترین میزان ریسک در کيلومترهاي ۱۵۵-۱۵۳ مسير (حوالی شهرستان تويسرکان در استان همدان) و منطقه‌ای در کيلومتر ۴۷۹ (شهرستان سر پل ذهاب در استان کرمانشاه)می‌باشد. سطح ريسک متوسط در نقاطي حدفاصل کيلومترهاي ۸۰-۴۷ مسير در حوالی شهرستان ملاير در استان همدان و کيلومتر ۲۵۰-۲۴۰ حد فاصل شهرستان‌هاي صحنه و هرسين در استان کرمانشاه واقع شده است. مناطقی در کيلومترهاي ۴۸۵-۴۸۰ مسير، واقع در محدوده شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه به دلیل استقرار طرح بر روی اراضی با پتانسیل روانگرایی بالا محدوده با ریسک بالا شناخته شدند.

 

 

 

کلیدواژه ها: ارزيابي ريسک محیط‌زیستی، راه‌آهن، فرايند تحليل سلسله مراتبي، سامانه اطلاعات جغرافيايي، روش YAPP، راه‌آهن غرب ايران

 

 

 

*نویسنده‌ مسئول:                                                                                                                                        Email: sajozi@yahoo.com

 

سرآغاز

ارزيابي ريسـك فرايند برآورد احتمال وقوع يک رويداد (مطلوب يا نامطلوب) و ميزان تاثير آن است. رتبه‌بندي ريسک‌هاي يک پروژه با روش‌هاي مختلف کمي و کيفي قابل انجام است. در ساده‌ترين حالت و در عين حال متداول‌ترين حالت، رتبه ريسک را بر اساس حاصل‌ضرب مقادير شدت در احتمال وقوع به‌دست مي‌آورند (جبل عاملی، ۱۳۸۶).

هدف اين تحقيق، شناخت مخاطرات زيان‌بار محيط‌زيستي در مرحله ساختماني طرح‌هاي توسعه خطوط راه‌آهن، مکاندار نمودن آن‌ها و در نهايت، ارزيابي ريسک محيط‌زيستي با استفاده از روش تلفيقي فرايند تحليل سلسله‌مراتبي (AHP) و روش ارزیابی ریسک اکولوژکی با استفاده از تکنیک YAPP است. در این تحقیق، به مثابه مطالعه موردي راه‌آهن غرب کشور انتخاب شد.

در زمينه ارزيابي ريسک مطالعات گوناگوني در سطح جهان و ايران انجام شده است. به طور نمونه، در تحقيقي تحت عنوان ارزيابي ريسک خط‌آهن پژوهشگران دانشگاه شانگهاي شاخص‌هايي مثل وجود برف، خشکي، زمين‌لرزه و عوامل انساني را جهت ارزيابي مدنظر قرار دادند. نتيجه اين مطالعه، حاکي از تأثيرگذاري غالب عوامل طبيعي نسبت به عوامل انساني بر روي سطح ريسک پروژه بوده است (Wei & Luxin, 2007).

هلر و همکارانش در سال ۲۰۰۶، به تشریح چگونگي کاربرد روش تصميم‌گيري چند معياره در ارزيابي ريسک پروژه‌های طولی پرداخته‌اند. این محققان براي نمونه ۴ گزينه مسيريابي به منظور ايجاد جاده جهت حمل و نقل مواد زاید خطرناک را در نظر گرفتند. در این مطالعه به منظور انتخاب بهترين و مناسب‌ترين گزينه احداث راه از روش فرايند تحليل سلسله‌مراتبي استفاده شده ‌است (Stephen, 2006).

همچنين بكر و شانگ در سال ۲۰۰۸، روشي با استفاده از روش فازي و AHPجهت ارزيابي ريسک راه‌آهن پيشنهاد داده‌اند. ایشان به علت عدم وجود قطعيت در بسياري از داده‌ها و کمي نبودن آن‌ها ترکيب روش FRA و FAHP براي برآورد ريسک مناسب تشخیص دادند (Shuang & Baker, 2008).

از ديگر مطالعات انجام شده در اين زمينه مي‌توان به مقاله‌ای تحت عنوان ارزيابي ريسک وعدم قطعيت در پروژه‌هاي بزرگراهی کشور چين به‌وسيله روش AHPاشاره نمود. كه پس از تعيين گزينه‌هاي ريسک و طراحي ساختار سلسله‌مراتبي، کار وزن‌دهی عوامل شدت اثر و احتمال وقوع ریسک به روش بردار ویژه انجام‌شد (Tarek & Amer, 2008).

در خصوص مطالعات انجام شده در داخل کشور نیز مي‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

بررسي نقش ارزيابي ريسک حوادث غيرمترقبه در مهندسي طرح‌هاي حمل و نقل شهري به منظور ارتقاي عملکرد در شرايط اضطرار كه ضمن بررسي ريسک‌های ناشي از حوادث غير مترقبه بر شبکه حمل و نقل ،ارزش طرح‌هاي شبکه حمل و نقل مورد بررسي و تحليل قرار گرفته‌ است (گيوه‌چی، ۱۳۸۵).

در مقاله مقايسه تطبيقي ارزيابي مخاطرات محیط‌زیستی طرح‌های توسعه مترو در ايران به مقايسه معيارهاي عمده و نحوه ارزيابي آن‌ها پرداخته ‌است (قيومي‌نيا، ۱۳۸۶).

بررسي سابقه استفاده از روش تحليل سلسله‌مراتبي (AHP) در ازريابي ريسک نشان مي‌دهد: اين روش به تنهايي يا توأم با روش‌هاي ديگر براي ارزيابي ريسک مورد استفاده قرار گرفته ‌است. در انتخاب روش مناسب بايد توجه داشت که عوامل مختلفي از جمله ميزان داده‌ها و اطلاعات مورد نياز، پيچيدگي فرايند مورد سنجش، قابليت دسترسي به اطلاعات پایه و تخصص‌های مورد نياز، نقش مهمي ايفا مي‌کنند (منوري، ۱۳۸۴).

 

مواد و روش‌ها

برچسبها
محصولات مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

0