مقاله:ارزیابی عملکرد شرکت­های صنعت سیمان بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش FAHP وTOPSIS

فایل زیر شامل

۱- عدد فایل ورد(قابل ویرایش+ و تایپ کامل) مقاله به همراه فایل پی دی اف به تعداد ۱۷ صفحه است

ارزیابی عملکرد شرکت­های صنعت سیمان بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش FAHP وTOPSIS

 

چکیده

درمحيط رقابتي امروز ارزيابي مناسب عملكرد شركتها نه تنها براي سرمايه گزاران و اعتبار دهندگان بلكه براي شركتهاي رقیب نيز مهم و قابل توجه مي­باشد، چرا كه اين ارزيابي براي توسعه بخشهاي جديد و بهبود بهره­وري بخشهاي موجود مناسب مي­باشد. هدف از اين مطالعه ارائه مدلي فازي براي ارزيابي عملكرد شركتهاي صنعت سيمان بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از نسبتهاي مالي و با در نظر گرفتن ترجيهات تصميم گيرندگان مختلف مي­باشد.

صنعت سيمان از صنايع پايه بوده كه نقش اساسي در توسعه زيربناهاي اقتصادي كشور بر عهده داشته و دارد. اين مطالعه بر مبنای FAHP   و TOPSIS مي باشد، كه در آن ازFAHP  براي تعيين وزن معيارهاي مختلف تصميم گيرندگان استفاده شد و در انتها با استفاده از رويكرد TOPSIS شركتهاي صنعت سيمان رتبه بندي گرديد.

در این پزوهش نسبت های مالی متفاوتی برای ارزیابی مورد استفاده قرار گرفته اند.از نسبت های نقدینگی بمنظور سنجش “توانایی شرکت ها برای انجام تعهدات کوتاه مدت در سررسید” استفاده شده است.که با توجه به نتایج بدست آمده شرکت سیمان قاین رتبه اول،شرکت سیمان دشتستان رتبه دوم و شرکت سیمان کرمان رتبه سوم را از نظر این شاخص کسب کرده اند.از نسبت های اهرمی بمنظور سنجش” توانایی شرکت برای برای انجام تعهدات کوتاه مدت و بلندمدت” استفاده شده است.که با توجه به نتایج بدست آمده شرکت سیمان خزر رتبه اول، شرکت سیمان مازندران رتبه دوم و شرکت های سیمان بجنورد و دشتستان بطور مشترک رتبه سوم را از نظر این شاخص کسب کرده اند.از نسبت های فعالیت بمنظور سنجش “چگونگی سرمایه گذاری در دارایی هایی که برای شرکت ایجاد درآمد می کنند” استفاده شده است. که با توجه به نتایج بدست آمده شرکت سیمان غرب رتبه اول، شرکت سیمان فارس و خوزستان رتبه دوم و شرکت سیمان  بهبهان رتبه سوم را از نظر این شاخص کسب کرده اند.از نسبت های سودآوری  بمنظور سنجش “توانایی شرکت در ایجاد درآمد مازاد بر هزینه” استفاده شده است. که با توجه به نتایج بدست آمده شرکت سیمان قاین رتبه اول، شرکت سیمان دشتستان رتبه دوم و شرکت سیمان  بهبهان رتبه سوم را از نظر این شاخص کسب کرده اند.از نسبت های رشد بمنظور سنجش “وضعیت شرکت در صنعت مورد فعالیت” استفاده شده است. که با توجه به نتایج بدست آمده شرکت سیمان غرب رتبه اول، شرکت سیمان ایران گچ رتبه دوم و شرکت سیمان بجنورد رتبه سوم را از نظر این شاخص کسب کرده اند.

و در نهایت با استفاده از رویکرد TOPSIS  شرکت ها از نظر عملکرد رتبه بندی شدند که شرکت سیمان قاین رتبه اول،شرکت سیمان ایلام رتبه دوم و شرکت سیمان غرب رتبه سوم را کسب کردند.

 

 

كلمات كليدي: ارزيابي عملكرد، نسبت هاي مالي، FAHP، TOPSIS، صنعت سيمان

 

مقدمه

يكي از نقش هاي حياتي حسابداري مديريت، ارزيابي مداوم نحوه هم پايي سازمان با رقابت فزاينده بر مبناي نگرشي معتقد به پيشرفت مستمر است (هيلتون،۲۰۰۵). توجه به معيارهاي همه جانبه و استرات‍ژي ها و آرمان هاي سازمان، از لوازم يك سيستم مديريت عملكرد جامع مي باشد. چنين رويكردي در ارزيابي عملكرد، به يك ارزيابي واقعي، منصفانه و قابل اتكا خواهد انجاميد (رحماني،۱۳۸۴).

جامعه امروز ايران با داشتن درصد بالاي جمعيت جوان و نياز فراوان به مسكن با سرعت قابل توجه در حال ساخت و ساز است و سيمان همچون خون در اين شريان تپنده جريان دارد.(آذر و اردكاني،۱۳۸۳).صنعت سيمان به عنوان يكي از صنايع پايه، نقش اساسي در توسعه زير بناهاي اقتصاد كشور بر عهده دارد. طي سال هاي اخير اگرچه رشد توليد سيمان در كشور همواره مناسب بوده اما با افزايش سريع جمعيت و نياز به ساخت و ساز مسكن و همچنين طرح هاي متعدد عمراني، تقاضا نيز با همان شتاب افزايش يافته و حتي در برخي سال ها بر عرضه پيشي گرفته است. با توجه به وجود مزاياي نسبي توليد اين كالا از جمله معادن غني، انرژي ارزان و دسترسي به آبها­ی آزاد و همچنين نيروي متخصص، سبب گرديده است، كه دولت در جهت توسعه و افزايش توان توليد اين كالا دركشور متناسب با امكانات و نهاده هاي موجود توليد،كوشش به عمل آورد. بطوريكه ميزان توليد سيمان در كشور در طول سال­هاي اخير ذكر صعودي داشته است(احمديان و دشتي،۱۳۸۳). لذا لازم و منطقي به نظر مي رسد ارزيابي صورت پذيرد، آيا افزايش توليد ناشي از بهره­وري و كارايي مناسب كارخانجات توليد سيمان مي باشد يا خير؟

 

پيشينه تحقيق

در ايران تحقيقي در خصوص كاربردFAHP [1]  در ارزيابي عملكرد شركت ها تحقيقي صورت نگرفته است. ولي مطالعات متعددي در رابطه با روش FAHP  و كاربردهاي آن توسط مؤلفين متعدد در مناطق مختلف جهان ارائه شده است. ون لارهاون و همكاران(۱۹۸۳) اولين مطالعات را در خصوص كاربرد اصول منطق فازي درAHP  انجام دادند. باكلي(۱۹۸۵) اعداد فازي رابراي بيان ارزيابي تصميم گيرنده نسبت به معيارهاي متنوع هر تصميم به كار برد. چانگ(۱۹۹۶) با استفاده از اعداد فازي مثلثی، رويكرد جديدي براي مقايسه­ي جفت به جفت در  FAHP  معرفي نمود. ترنتافيلو و لين(۱۹۹۶) روش تصميم گيري چندگانه فازي را ارائه نمودند. روش آنها بر اساسAHP ، مدل ضرايب و روش  Topsis بنا شده بود. دنگ (۱۹۹۹) براي حل مشكلات آناليز معيارهاي كيفي چندگانه يك روش فازي ساده را معرفي نمود. چانگ و همكاران (۱۹۹۹) تئوري اصلي اعداد فازي مثلثی را معرفي نموده و قاعده ي مقايسه ي اندازه اعداد فازي مثلثی را اصلاح كردند. بر اين اساس، آنها يك مثال كاربردي در اكتشاف نفت مطرح نمودند. چو و ليانگ (۲۰۰۱) يك مدل تصميم گيري چند متغيره فازي با استفاده از تركيب تئوري فازي،AHP  و مفهوم آنتروپي براي ارزيابي عملكرد شركت هاي كشتيراني ارائه نمودند.

قهرمان و همكاران(۲۰۰۳) روش تصميم گيري فازي چهار گروهي براي انتخاب بهترين سيستم توليد كامپيوتر ارائه كردند. وانگ و چانگ (۲۰۰۳) روشي براي ارزيابي عملكرد فرودگاه ها توسعه دادند. آنها از روش هاي سنتی آماري براي انتخاب معيارهاي خود بهره گرفتند و از FAHP  براي تعيين وزن معيارهاي مزبور استفاده نموده و سرانجام با استفاده از رويكرد Topsis اقدام به رتبه بندي فرودگاه هاي مورد مطالعه بر اساس عملكردشان كردند. قهرمان و همكاران (۲۰۰۳) براي انتخاب بهترين شركت توليدي كه بر اساس معيارهاي انتخابي بيشترين رضايت مندي را فراهم نموده باشد از  FAHP  استفاده كردند. همچنين ايشان در مطالعه ديگري (۲۰۰۳) براي حل مساله مكان يابي از  FAHP استفاده نمودند. لو و همكاران(۲۰۰۴) براي انتخاب طرح و نقشه ساختمان هاي عمومي از يك رويكرد فازي چند متغيره استفاده كردند. روش FAHP  براي تعيين وزن معيارهاي ارزيابي تصميم گيرندگان به كار گرفته شد. پيازا و همكاران (۲۰۰۴) بر محدوديت هايي كه در FAHP در نظر گرفته مي شد تمركز كردند، ايشان از اين محدوديت ها در انتخاب پروژه بهره گرفتند. قهرمان و همكاران (۲۰۰۴) براي مقايسه شركت هاي خواروبار تركيه، از  FAHPاستفاده نمودند. ميانگين اعداد فازي مثلثی پيشنهاد شده، بوسيله­ي متخصصان و مشتريان براي هر مقايسه، در ماتريس مقايسه ي جفت به جفت به كار گرفته شد. تانگ و بينون (۲۰۰۵) در مطالعات توسعه و كاربرد سرمايه گذاري هاي بلند مدت از FAHP  استفاده نمودند. مطالعه ي آنها در خصوص انتخاب نوع ماشين مسابقه اي كه توسط يك شركت كرایه اتومبيل مورد پذيرش قرار مي­گرفت، صورت پذيرفت. باشلي­گل(۲۰۰۵) يك ابزار تحليلي براي انتخاب نرم افزاري كه بيشترين رضايت مندي مشتري را به همراه داشت ارائه نمود. تانگ و همكاران (۲۰۰۵) يك مدل چند متغيره براي توزيع لپ تاپ در بازار تايوان ارائه نمودند. مدل آنها شامل بر نامه ريزي تركيبي و رويكرد FAHP  بود. تويسوز و قهرمان (۲۰۰۶) يك ابزار تحليلي براي ارزيابي ريسك پروژه­ها در شرايط اطلاعات ناقص و مبهم ارائه كردند. آنها از  FAHP  براي ارزيابي زيان طرح تكنولوژي اظلاعات، در يك شركت تركيه­اي استفاده نمودند. آياق و اوزدمير(۲۰۰۶) يك رويكرد هوشمند بر اساس  FAHP برای ارزیابی جايگزين­هاي ابزارهاي ماشيني ارائه نمودند. آنها ابتدا از FAHP براي وزن دهي جايگزين ها استفاده نمودند و سپس از وزن هاي FAHP و بهاي تامين هر يك از جايگزين ها در تجزيه و تحليل نقطه ي سربه سر بهره گرفتند. لي و همكاران(۲۰۰۸) رويكردي بر اساس FAHP و ارزيابي متوازن براي ارزيابي بخش  IT ، در صنايع توليدي تايوان ارائه كردند. قرقاش اوغلي و ارتوقرول(۲۰۰۶) براي انتخاب بهترين شركي نساجي تركيه از FAHP استفاده نمودند. حاق و كانان(۲۰۰۶) يك مدل ساختاري براي ارزيابي شركت­هاي قطعات كامپيوتري با استفاده از AHP  و FAHP ارائه كردند. چان و كومار(۲۰۰۷) مدلي براي ايجاد چارچوبي براي سازمان، در انتخاب تامين كننده­ي اصلي با در نظر گرفتن ريسك عامل هاي موردنظر سازمان ارائه كردند. آنها در انتخاب تامين كننده­ي اصلي از FAHP بهره گرفتند. قرقاش اوغلي و ارتوقرول(۲۰۰۹) با استفاده ازFAHP  اقدام به ارزيابي عملكرد شركت هاي صنعت سيمان تركيه كرده و از رويكرد Topsis براي رتبه بندي شركت هاي مزبور استفاده كردند. قهرمان و همكاران(۲۰۰۹) با استفاده از ارزيابي متوازن و FAHP اقدام به ارزيابي بانك­هاي تركيه كردند و همچنين بانك­هاي مورد مطالعه را با استفاده از رويكرد  Topsis رتبه بندي نمودند.

 

 

 

نسبت هاي مالي:

نسبت­هاي مالي مفيدترين شاخص براي عملكرد و وضعيت مالي شرکت مي باشند(Ertugrul & KaraKasoglu,2009). نسبت هاي مالي بر اساس اطلاعاتي كه فراهم مي­كنند طبقه­بندي مي­شوند در اين مقاله اين نسبت ها به صورت زير محاسبه و مورد استفاده قرار گرفته است:

نسبت هاي نقدينگي : نقدينگي توانايي شركت براي انجام تعهدات كوتاه مدت در سررسيد مي باشد(Faster,1978) نسبت هاي نقدينگي توانايي شركت براي به دست آوردن وجه نقد ­در جريان عمليات چند ماه آينده را نشان مي دهند.

(Moyer et al, 1992). نسبت جاري، نسبت آني و نسبت نقدي از نسبت هاي نقدينگي، در اين مقاله استفاده شده است كه به صورت زير محاسبه مي شوند:

= نسبت جاري

=  نسبت آني

=نسبت نقدي

نسبت هاي اهرمي: نسبت هاي اهرمي توانايي شركت براي انجام تعهدات كوتاه مدت و بلند مدت را نشان مي دهند (Ertugrul & Karakasaglu,2009). نسبت بدهي، نسبت حقوق صاحبان سهام به كل دارايي، نسبت دارايي ثابت به حقوق صاحبان سهام و نسبت دارايي ثابت به بدهي بلند مدت از نسبت هاي اهرمي، در اين مقاله استفاده شده كه به  صورت زير محاسبه مي شود:

= نسبت بدهي

=نسبت حقوق صاحبان سهام به كل دارايي ها

= نسبت دارايي ثابت به حقوق صاحبان سهام

= نسبت دارايي ثابت به بدهي بلند مدت

نسبت هاي فعاليت (نسبت هاي گردش دارايي ها): يكي از اهداف مديريت مالي، تعيين چگونگي توزيع منابع شركت در ميان دارايي هاي مختلف مي باشد. نسبت هاي فعاليت نشان مي دهد، يك شركت چگونه در دارايي هاي كه ايجاد درآمد مي كنند سرمايه گذاري مي نمايد.(Ertugrul & Karakasoglu, 2009) گردش حساب هاي دريافتي، گردش موجودي، گردش دارايي جاري، نرخ گردش كل دارايي ها و نرخ گردش حساب هاي پرداختي از جمله نسبت هايي است كه در اين مقاله استفاده مي شود:

= گردش حساب هاي دريافتي

= گردش موجودي

= نرخ گردش دارايي جاري

= نرخ گردش كل دارايي ها

= نرخ گردش حسابهاي پرداختي

 

نسبت هاي سودآوري: سودآوري به توانايي شركت به ايجاد درآمد مازاد بر هزينه مي گويند(Foster,1978) عملكرد مطلوب شركت در گذشته اين اطمينان نسبي را به سرمايه گذاران مي­دهد­ كه شركت در كسب سود از منابع جديد نيز موفق خواهد بود. (نمازي و خواجوي،۱۳۸۳) نرخ حاشيه­ي سود خالص و نرخ بازده سرمايه از نسبت­هاي سودآوري در اين مقاله استفاده شده است.

= نرخ حاشيه­ي سود خالص

= نرخ بازده سرمايه

 

نسبت هاي رشد: رشد همواره يكي از شاخص­هايي است كه مورد توجه بازار سرمايه و سهامداران مي باشد(نمازي و خواجوي،۱۳۸۳)، نسبت هاي رشد وضعيت شركت در صنعت مورد فعاليت خود را نشان مي دهند.(Ertugrul & Karakasoglu, 2009) رشد فروش، رشد سود عملياتي، رشد حقوق صاحبان سهام و رشد دارايي ها از جمله نسبت هايي است كه مورد استفاده قرار مي دهيم:

= رشد فروش

     = رشد سود عملياتي

= رشد حقوق صاحبان سهام

= رشد دارايي ها

 

 

 برنامه ريزي فازي سلسله مراتبي (Fuzzy Analytic Hierarchy Process)

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) ،یکی از معروفترین فنون تصمیم گیری چند شاخصه است که توسط توماس.ال.ساعتی  در دهه ۱۹۷۰ ابداع گردید.این روش هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه و شاخص تصمیم گیری روبرو است،می تواند مفید باشد.شاخص ها می توانند کمی یا کیفی باشند.اساس روش AHP بر مقایسات زوجی نهفته است.در این روش تصمیم گیرنده با فراهم آوردن درخت سلسله مراتب  تصمیم،کار خود را آغاز می نماید.این درخت،شاخص ها و گزینه های تصمیم گیری را نشان می دهد.سپس یکسری مقایسات زوجی انجام می گیرد.این مقایسات وزن هر یک از فاکتورها را در راستای گزینه های رقیب مشخص می سازد.در نهایت منطق AHP به گونه ای ماتریس های حاصل از مقایسات زوجی را با یکدیگر تلفیق می سازد که تصمیم بهینه حاصل آید.( آذر و فرجی ، ۱۳۸۹).

[۱]. Fuzzy Analytic Hierarchy Process

13000 تومان – خرید
درباره این محصول نظر دهید !