مقاله کامل : جایگاه تربیت در شعر سعدی و متنبی

جزییات فایل :

شامل یک عدد فایل ورد ۱۸ صحفه ای است

جایگاه تربیت در شعر سعدی و متنبی

چکیده
برای شناخت هر اثر ادبی و پدید آورنده‏ آن،می‏توان از منظرهای تاریخی، اجتماعی،روانشناختی،فنی،لغوی، علمی و اعتقادی بدان پرداخت.هر کدام‏ از این منظرها منجر به کشف زاویه‏ای از زوایای پنهان هر اثر و صاحب آن می‏شود که البته هر کدام شیوه خاص و گاه‏ گوناگونی را در بررسی و تحقیق می‏طلبد؛ تربیت از اساسی ترین مسائل مربوط به حیات انسان است. تربیت یعنی رساندن انسان به کمال و قوه بالفعل و هدف اصلی و نهایی انسان در این فرایند رسیدن به حیات طیبه است. ما در این مقاله به بررسی تربیت در نظر سعدی و متنبی پرداخته ایم. این مقاله حاصل روش کتابخانه ای و فیش برداری های منظم است، که به منظور نشان دادن اهمیت تربیت در متنبی و سعدی مصداق داشتن آن در ادبیات فارسی و عرب مطابق با دو حوزه ذکر شده، نگاشته شده است. مقاله حاضر نتایجی را به دست داد که شاید در نگاه اول بدیهی است، لیکن در نوع خود و در مقاله های مشابه کم نظیر است. نتایجی مثل تناقض رای سعدی با نظر یکی از نامداران عرب مبتنی_ در رابطه با مقوله تعلیم و تربیت و یا مطابقت نظریه های روانشناسی نوین با دیدگاه های بزگان است .
واژگان کلیدی : تربیت، تعلیم و تربیت، گلستان سعدی، شعر متنبی

مقدمه
از دیرباز تربیت جز مسائل مهم زندگی بشر بوده است. چراکه تربیت در همه‌ی امور زندگی انسان دخیل است. بنابراین تربیت مناسب و صحیح باعث رشد انسان و بهبود زندگی او می شود . علوم مختلف به گونه‌های متفاوت اما با نتایج یکسان به تعریف و بیان مفهوم تربیت و اهمیت آن پرداخته‌اند ، که در ذیل به برخی از آن‌ها می پردازیم. تعریف تربیت دین : تربیت در لغت به معنای پرورش دادن و پروارندن است. پروراندن هر چیزی به کمال رساندن ان است تا تمامی قابلیت‌های آن شکوفا گردد. در اصطلاح تربیت انسان به معنای فراهم آوردن زمینه برای رشد و نمود استعداد‌های او برای رسیدن به کمال مطلوب است. البته تعریف تربیت در اصطلاح هر مکتبی بسته به نگاه انسان به آن متفاوت است.(اسماعیلی یزدی، ۳۹:۱۳۸۶ )
معنا و مفهوم تربیت
آنچه در کتاب های موجود در دین و تربیت به چشم می خورد فقدان ارائه‌ی معنای معین از دین و تربیت از سوی علما است. از این رو به طور طبیعی نظرهای متعددی درباره مفهوم تربیت دینی ابراز شده است.(مشایخی راد، ۱۳۸۰: ۷۰)
مراد از تربیت اخلاقی چگونگی بکارگیری و پرورش استعداد ها و قوای درونی برای توسعه و تثبیت صفات و رفتارهای پسندیده‌ی اخلاقی و نیل به فضایل اخلاقی و دوری از رذایل و نابودی ان است. بنابراین در تربیت اخلاقی رویکرد اصلی متوجه پرورش استعداد‌های اخلاقی و رسیدن به کمالات اخلاقی است.(دیلمی، ۱۳۸۰ : ۱۷و۱۸)
هدف تعلیم و تربیت : برای هرموجودی کمالیست که هدف خلقت او به طبع آن هدف رسیدن به آن کمال است . چنانچه قران می فرماید: “آیا هدف از خلقت انسان چیزی جز کمال است ؟” و یا در جای دیگر می فرماید: ” ما انسان را جز برای کمال و عبادت خلق کردیم ؟” . هدف تعلیم و تربیت، تسهیل سیر صعودی انسان به سوی کمال است که در خلقتش مقدر شده است.
ضرورت تربیت از قول سعدی
سعدی، حکیمی فرزانه، عارفی وارسته، نویسنده‌ای مردمی و شاعری در حد اعلای فصاحت و بلاغت است که آثار وی چه منظوم و چه منثور، دربرگیرنده ی اندیشه‌های والای تربیتی این اندیشمند توانا و عارف روشن‌ضمیر و معلم اخلاق است.
آشنایی سعدی با فرهنگ و معارف اسلامی، جلوه‌ای خاص به آثار گران‌سنگ وی بخشیده است. او در جایگاه فیلسوفی ارزشمند، به بررسی اخلاق و نقش آن در مناسبات انسانی و اجتماعی می‌پردازد. دراین‌باره او حتی از بیان دیدگاه‌های تربیتی برای کودکان نیز غافل نشده است. به‌طوری‌که مسایل بنیادی تدبیر فرزندان مورد توجه جدی اوست و در سخنان وی، می‌توان روش تعلیم و تربیت، آموزش مسایل نظری و عملی و انتخاب همنشین مناسب را به روشنی بازشناخت.
در گذشته، در غیاب روان‌شناسان و متخصصانی از این دست، همواره ادیبان و شاعران بودند که هنر خود را در خدمت مفاهیم تربیتی به کار گرفته و سعی می‌کردند مخاطب را با این مفاهیم آشنا کنند. از‌ همین‌ روست که قسمت مهمی از ادبیات ما در چارچوب ادبیات تعلیمی گنجانده می‌شود. به جرات می‌توان گفت که در میان شاعران و نویسندگان ادب فارسی نمی‌توان کسی را یافت که به مسایل تربیتی نپرداخته باشد؛ اما بسیار نیستند شاعران و نویسندگانی که به اصول تربیت فرزند به‌ طور‌ ویژه توجه کرده و در باب آن سخن رانده باشند. بعضی از کتاب‌هایی که در آن‌ها به‌ طور خاص به این مقوله پرداخته شده است، عبارت‌اند از: قابوس‌نامه، کیمیای سعادت، سندبادنامه، کلیله و دمنه، چهارمقاله، مرزبان‌نامه، اخلاق ناصری و گلستان و بوستان.
ادیبان ما اصول و مبانی فکری‌‌ خود درباره ی تربیت انسان را از متون دینی استخراج کرده‌اند و انسان‌شناسی خود را بر این متون متکی ساخته‌اند. به بیان دیگر، آن‌ها همان آموزه‌های دینی را در قالبی جدید به مخاطبان عرضه کرده‌اند تا تأثیرشان را دوچندان کنند.
شاعران ادبیات فارسی، بیشتر به مفهوم تربیت به‌ طور کلی و عمومی توجه کرده‌اند. در این‌ میان، سعدی از معدود شاعرانی است که به مفهوم تربیت کودکان به‌طور ویژه توجه کرده و اصول درست تربیت فرزندان را از منظر خویش برشمرده است. مهم‌ترین آموزه‌های تربیت کودک از نظر سعدی عبارت‌اند از:

  • softmec
  • هیچ
  • 146 بازدید
  • 01 ژوئن 21
برچسبها
محصولات مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

0