مقاله کامل در مورد” پیرنگ در رمان الطنطوریه”

این مقاله شامل ۲۲ صحفه ورد در مورد پیرنگ در رمان الطنطوریه است

جزییات فایل به شکل زیر است

پیرنگ در رمان الطنطوریه

 

چکیده:

رمان، فرم جدید داستانی و از مهم ترین انواع ادبی است که سابقه ی طولانی ندارد و به تازگی و در قرون اخیر در ادبیات جهان ظهور کرده است. از جمله علل پیدایش رمان عربی، پیدایش طبقه ی روشنفکر و آشنایی با آثار فرهنگی- ادبی غرب بود. گره گشایی: « پی آمد وضعیت و موقعیت پیچیده یا نتیجه ی نهایی رشته ی حوادث است و نتیجه ی گشودن رازها و معماها و برطرف شدن سوء تفاهم ها است. درگره گشایی سرنوشت شخصیت یا شخصیت های داستان تعیین می شود و آن ها به موقعیت خود آگاهی پیدا می کنند، خواه این موقعیت به نفع آن ها باشد یا به ضررشان.» .پیرنگ را به « پیرنگ بسته» و « پیرنگ باز» تقسیم کرده اند .« پیرنگ بسته»، پیرنگی است که از کیفیتی پیچیده و تودرتو و خصوصیت فنی نیرومند برخوردار باشد، به عبارت دیگر، نظم ساختگی حوادث بر نظم طبیعی آن بچربد و گره گشایی و نتیجه گیری قطعی و محتومی داشته باشد. در « پیرنگ باز» برعکس« پیرنگ بسته» نظم طبیعی حوادث بر نظم ساختگی و قراردادی آن غلبه دارد. در این نوع داستان ها اغلب گره گشایی قاطعی وجود ندارد یا اگر داشته باشد قطعی نیست. در این داستان ها بیشتر حقیقت مانندی مورد توجه قرار می گیرد .

کلمات کلیدی: پیرنگ، الطنطوریه، پیرنگ بسته

مقدمه

رمان، فرم جدید داستانی و از مهم ترین انواع ادبی است که سابقه ی طولانی ندارد و به تازگی و در قرون اخیر در ادبیات جهان ظهور کرده است. از جمله علل پیدایش رمان عربی، پیدایش طبقه ی روشنفکر و آشنایی با آثار فرهنگی- ادبی غرب بود. برخی از نظریه پردازان،  علت پیدایش رمان عربی را تأثیر پذیری مستقیم از ادبیات غرب می دانند. عده ای دیگر به میراث ادبی  جهان عرب پایبندند و عقیده دارند که رمان عربی قبل از هرچیزی به میراث ادبی عربی برمی گردد و عده ای دیگر، هر دو این دو عامل را در کنار هم علت پیدایش رمان عربی قلمداد می کنند. این فن در جهان عرب به تدریج تکامل یافت و به محبوبیت بسیاری دست یافت. نویسندگان عرب در کشورهای مختلف عربی قلم به دست گرفتند و در این زمینه آثار گرانبهایی را به یادگار گذاشتند. در این میان نویسندگان مصری از پیشگامان و پایه گذاران این فن محسوب می شوند. رضوی عاشور از جمله نویسندگان معاصر است و آثار ارزشمندی در کارنامه ی ادبی خود دارد. رمان « الطنطوریة» از مهم ترین آثار اوست که به بررسی مسئله ی فلسطین می پردازد، از این رو این پژوهش بر آن است تا با تحلیل و بررسی این رمان با تکیه بر تحلیل عناصر داستان، تصویر روشنی از محتوای داستان و ایدئولوژی نویسنده ارائه دهد .

-الطنطوریة(رمان)

رمان الطنطوریة داستان بلندی است که چاپ اول آن توسط نشر دار الشروق قاهره در سال ۲۰۱۰  و چاپ سوم آن در سال ۲۰۱۲ منتشر گشته است. این کتاب، وقایع ۱۹۴۸ و آوارگی فلسطینیان و نیز فجایع سالهای پس از آن را روایت می کند. داستان در ابتدا در روستایی به نام طنطوره به وقوع می پیوندد و در لبنان، ابوظبی و اسکندریه تداوم می یابد. در مرکز داستان رقیه و خانواده ی او قرار دارند و هسته ی داستان را نیز مشکلات این خانواده و اطرافیان آن ها تشکیل می دهند. محور اصلی داستان مظلوم واقع گشتن مردم بی دفاع فلسطین و سکوت جامعه ی بین المللی در مقابل این جنایات است  .

 

  پیرنگ

پیرنگ مجرای عامی است که حوادث داستان به صورت سلسله وار در آن جریان می بابد و لازم است که این حوادث با مبدأ سببی ارتباط داشته باشد. (شلق ،۱۹۷۴: ۱۸)

پیرنگ الگوی حوادث داستان است و وابستگی موجود میان حوادث داستان را به طور منطقی تنظیم می کند .پیرنگ فقط ترتیب و توالی وقایع نیست بلکه مجموعه ی سازمان یافته ی وقایع است. این مجموعه ی وقایع و حوادث، بر پایه ی رابطه ی علت و معلولی با هم پیوند خورده و با الگو و نقشه ای مرتب و مستدل شده است.

(میرصادقی ،۱۳۹۴ :۸۴)

پیرنگ از اجزای زیر تشکیل می شود:

وضعیت و موقعیت: پیرنگ اغلب بر واژگونی موقعیت های داستان بنا می شود. بدین معنی که ممکن است شخصیتی از شخصیت های داستان در خود چیزی کشف کند که تا آن زمان از آن خبر نداشته است و همین موضوع سبب بروز کنش و واکنش هایی در او می شود. همین کنش و واکنش ها ممکن است که موجب تغییر و تحولی در شخصیت داستان بشود. (همان ،۹۴)

گره افکنی: « گره افکنی وضعیت و موقعیت دشواری است که بعضی اوقات به طور ناگهانی ظاهر می شود و برنامه ها، راه و روش ها و نگرش های موجود را تغییر می دهد. در داستان، گره افکنی شامل خصوصیات شخصیت ها و جزئیات وضعیت و موقعیت هایی است که خط اصلی پیرنگ را دگرگون می کند و شخصیت اصلی را در برابر نیروهای دیگر قرار می دهد و عامل کشمکش را به وجود می آورد.» (همان ،۹۵-۹۴). گره افکنی در یک داستان خوب باید به این دو سؤال پاسخ دهد: و بعد چه خواهد شد؟ و چرا؟ (شارونی ،۶۸:۱۹۷۷) .

کشمکش: مقابله ی دو نیرو یا دو شخصیت است که بنیاد حوادث را می ریزد. شخصیت اصلی داستان با نیروهایی که علیه او برخاسته اند و با او سر مخالفت دارند به نزاع و درگیری می پردازد. این نیروها ممکن است شخصیت های دیگر یا اجسام و موانع و سوانح یا قراردادهای اجتماعی یا خوی و خصلت به خصوص خود شخصیت اصلی داستان باشد که با او سر ناسازگاری دارد. (میرصادقی،۱۳۹۴: ۹۵) انواع کشمکش: به طور کلی می توان کشمکش را به چهار نوع تقسیم کرد:

۱-کشمکش جسمانی: وقتی است که دو شخصیت درگیری جسمانی دارند و به زور و نیروی جسمی متوسل می شوند.

۲-کشمکش ذهنی: وقتی است که دو فکر با هم مبارزه می کنند .

۳-کشمکش عاطفی: وقتی است که عصیان و شورشی در میان باشد و درون شخصیت داستان را متلاطم سازد. به معنی غوغا و جوششی درونی است که موجب دگرگونی و هیاهویی شود.

۴-کشمکش اخلاقی: وقتی است که شخصیت داستان با یکی از اصول اخلاقی و اجتماعی سر مخالفت داشته باشد.(همان،۹۶)

حالت تعلیق یا هول و ولا: با گسترش پیرنگ، کنجکاوی خواننده بیشتر و شور و اشتیاقش برای دنبال کردن ماجرای داستان زیاد تر می شود. شخصیت اصلی یا یکی از شخصیت های داستان، اغلب همدردی و جانبداری او را به خود جلب می کند و خواننده نسبت به سرنوشت و عاقبت او علاقه مند می شود. همین علاقه مندی نسبت به عاقبت کار آن شخصیت، او را در حالت انتظار و دل  نگرانی نگه می دارد و چنین کیفیتی را در اصطلاح « حالت تعلیق» یا « هول و ولا» می گویند. هول و ولا گاهی بر مبنای وضعیت و موقعیت ایجاد می شود، هنگامی که خواننده می خواهد بداند برای شخصیت یا شخصیت های داستان چه اتفاقی خواهد افتاد. (همان ،۹۹-۹۸).

بحران: لحظه ای است که نیروهای متقابل برای آخرین بار با هم تلاقی می کنند و عمل داستانی را به نقطه ی اوج یا بزنگاه می کشانند و موجب دگرگونی زندگی شخصیت یا شخصیت های داستان می شوند و تغییری قطعی در خط اصلی داستان به وجود می آورند. (همان،۱۰۰-۹۹)

نقطه ی اوج یا بزنگاه: نقطه ای است که در آن بحران به نهایت خود برسد و به گره گشایی داستان بینجامد .نقطه ی اوج داستان، نتیجه ی منطقی حوادث پیشین است که همچون آبی در زیر زمین جریان داشته و از نظر پنهان مانده است و جاری شدن آب بر زمین پایان ناگزیر آن است. منطق مسیر حوادث داستان نیز ممکن است از نظر خواننده پنهان بماند اما وقتی به نتیجه ی نهایی آن می رسد خواننده آن را می پذیرد. اثری ممکن است بزنگاه های متعددی داشته باشد و بزنگاهی قوی تر از بقیه باشد، معمولاً این بزنگاه اصلی بر بزنگاه های دیگر مقدم است. (همان ،۱۰۰).

گره گشایی: « پی آمد وضعیت و موقعیت پیچیده یا نتیجه ی نهایی رشته ی حوادث است و نتیجه ی گشودن رازها و معماها و برطرف شدن سوء تفاهم ها است. درگره گشایی سرنوشت شخصیت یا شخصیت های داستان تعیین می شود و آن ها به موقعیت خود آگاهی پیدا می کنند، خواه این موقعیت به نفع آن ها باشد یا به ضررشان.» (همان جا) .

پیرنگ را به « پیرنگ بسته» و « پیرنگ باز» تقسیم کرده اند .« پیرنگ بسته»، پیرنگی است که از کیفیتی پیچیده و تودرتو و خصوصیت فنی نیرومند برخوردار باشد، به عبارت دیگر، نظم ساختگی حوادث بر نظم طبیعی آن بچربد و گره گشایی و نتیجه گیری قطعی و محتومی داشته باشد. در « پیرنگ باز» برعکس« پیرنگ بسته» نظم طبیعی حوادث بر نظم ساختگی و قراردادی آن غلبه دارد. در این نوع داستان ها اغلب گره گشایی قاطعی وجود ندارد یا اگر داشته باشد قطعی نیست. در این داستان ها بیشتر حقیقت مانندی مورد توجه قرار می گیرد تا پیرنگ .

نویسنده می کوشد خود را در داستان پنهان کند تا داستان چون زندگی، عینی و ملموس و بی طرفانه جلوه کند. از این رو، اغلب به مسائل طرح شده پاسخی نمی دهد و خواننده خود باید راه حل آن را پیدا کند.(همان ،۱۰۴-۱۰۳).

پیرنگ

 وضعیت و موقعیت در رمان الطنطوریة

در این مرحله، وصف حالت و وضعیت شخصیت های داستان و به خصوص شخصیت اصلی و هم چنین زمان و مکان صورت می گیرد. داستان با وصف روستای طنطوره شروع می شود و خواننده از همان آغاز با شخصیت اصلی و وضعیت زندگی او آشنا می گردد.  نویسنده، از زاویه ی دید شخصیت اصلی داستان، به وصف دریا، مزارع و مکان های دیگر شهر پرداخته و ضمن روایت داستان، شخصیت های دیگر را نیز به ما می شناساند .در این مرحله از داستان مردم روستای طنطوره و در محور داستان خانواده ی رقیه، در صلح و صفا و آرامش به زندگی عادی و روزمره ی خویش مشغولند. رقیه به همراه دوستان خود به ساحل می رود و به شادی و تفریح می پردازد. جوانان روستا، شبانه در ساحل گرد هم می آیند و با آواز خواندن و اسب سواری و خنده و شوخی وقت خود را سپری می کنند. در نوجوانی، رقیه با جوانی به نام یحیی آشنا می شود و به او علاقه مند می گردد و قرار بر این می گردد که پس از اتمام تحصیلات یحیی، با هم ازدواج کنند. رقیه دو برادر دارد که در حیفا مشغول به کارند .خانواده ی عموی او ابو امین نیز در همان روستا زندگی می کنند و با خانواده ی رقیه رابطه ی بسیار نزدیک و صمیمی دارند. پدر رقیه و عموی او بسیار به هم وابسته اند و برای یکدیگر ارزش و احترام قائلند. پسر بزرگ ابو امین نیز، در روستا حضور ندارد و در بیروت مشغول به تحصیل است. همه ی شخصیت ها در کمال آرامش و امنیت به سر می برند و داستان روال آرام و طبیعی خود را طی می کند. اما در همان آغاز وقایعی صورت می گیرد که سبب واژگونی موقعیت می شود و آرامش مردم روستا و در محور آنها، شخصیت اصلی داستان بر هم می زند و سبب بروز واکنش های ذهنی در او می شود. این اتفاق، که موقعیت داستان را دستخوش تغییر و آشفتگی می نماید ،اخبار و حوادثی است که از وقوع جنگ خبر می دهد و ترس در دل مردم آن سامان می افکند. در ادامه به بررسی گره هایی که خط اصلی پیرنگ را دگرگون ساخته و شخصیت های داستان را وارد مرحله ی جدیدی از زندگی می کند، می پردازیم.

گره افکنی

این داستان از پیرنگ ساده ای برخوردار نبوده و به ذکر یک حادثه اکتفا نکرده است. داستان مملو از حوادث و بحران های مختلفی است که همگی با هم در ارتباط اند و چارچوب داستان را به وجود می آورند و در محور این حوادث، جنگ ۱۹۴۸ قرار دارد که آغاز بحران ها و آشفتگی های داستان به شمار می رود. بنابراین، این حادثه به عنوان گره اصلی داستان مطرح می گردد و گره های فرعی دیگر که در دل داستان به وجود می آید نیز به صورت خلاصه مورد بررسی قرار می گیرد. با شنیدن حوادثی که خبر از جنگ قریب الوقوع می دهند، گره اصلی داستان به وجود می آید و شخصیت های داستان را دچار کشمکش و آشفتگی می کند. اخباری مبنی بر درگیری بین کارگران یهود و عرب در پالایشگاه نفت حیفا و هجوم یهودی ها به یکی از روستاهای عرب نشین و کشتن مردم بی گناه و غارت اموال آن ها به گوش مردم می رسد و آن ها را دچار نگرانی می سازد.«…مانند بقیه ی دختران روستا می دانستم که اوضاع جدی است، نه فقط برای اینکه بعضی حرفهایی را که بین خانواده هایمان رد و بدل می شد می شنیدیم، بلکه  به این دلیل که چیزی در هوا سرگردان و در شرف وقوع  بود. در شرف وقوع چه چیزی؟ نمی دانستیم.»۱(همان، ۲۴). این اتفاق، سبب ایجاد پریشانی در بین اهالی روستا می گردد و برای خواننده این سوال را ایجاد می کند که چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا جنگ در روستای طنطوره نیز به وقوع خواهد پیوست؟ نوبت اهالی این روستا کی می رسد؟ « حیفا چگونه سقوط کرد؟ این سوال در طول روستا و عرض آن حرکت می کند. انگلیس آن را تسلیم یهود کرد؟ چگونه؟ چه اتفاقی برای حامیه افتاد؟ چه چیزی باعث شد که مردم به صورت دسته جمعی برای ترک شهر به بندر بروند؟» ۲(همان ،۳۸- ۳۷).  یکی از پیامدهای همین حادثه، اختلاف نظر میان ابو صادق و ابو امین راجع به این است که در مواجهه با هجوم صهیونیست ها و اشغال شهر چه تصمیمی اتخاذ کنند. این گره منجر به کشمکش میان دو برادر می شود که در ادامه به آن می پردازیم.گره دیگر، ازدواج رقیه با امین است. رقیه به جوانی به نام یحیی علاقه مند است و می خواهد با او ازدواج کند. اما در نتیجه ی جنگ و آوارگی، رقیه از یحیی بی خبر باقی می ماند و به صیدا به خانه ی عمویش می رود و آنجا با خواست عمویش، با امین ازدواج می کند. این گره زمینه ساز کشمکش های عاطفی و ذهنی برای رقیه می شود. داستان گره های ریز و درشت دیگری نیز دارد که همگی پیرنگ داستان را پیچیده ساخته و آن را مملو از بحران ها و کشمکش ها می سازند .

 کشمکش

کشمکش به معنی تقابل دو نیرو یا دو شخصیت است. شخصیت می تواند با شخصیت دیگر، با طبیعت و یا حتی با خودش در کشمکش باشد. در این داستان انواع کشمکش وجود دارد. می توان از کشمکشی که میان دو قطب اصلی داستان، اسرائیل و فلسطین به وجود می آید، به عنوان کشمکش محوری و سرآغاز کشمکش ها و درگیری های دیگر داستان یاد کرد. کشمکش جسمانی از انواع این کشمکش است. صهیونیست ها هنگام اشغال روستا، اهالی آن را می کشند و یا مورد ضرب و شتم قرار می دهند. « با تبرها و چاقوها و بمب ها و تفنگ ها بر اهالی وارد شدند و پشت سر خود، در هرمکانی جنازه ها بر جای گذاشتند. بعضی می گویند ۶۰ نفر از اهالی را کشتند و بعضی می گویند کشته شدگان صد نفرند.»۳(همان ،۲۵). کشمکش دیگری که به وجود می آید، کشمکش و جدالی است که میان ابو صادق و ابو امین رخ می دهد. ابو امین ماندن در روستا و دفاع را با توجه به کمبود نیرو و اسلحه، و نرسیدن کمک از سوی نیروهای عربی، صلاح نمی داند. در حالی که ابو صادق ماندن و ایستادگی کردن را ترجیح می دهد و رفتن را چیزی جز فرار ننگین نمی داند. همین موضوع سبب ایجاد مجادله ی لفظی و حتی جسمانی میان دو برادر می شود و رابطه ی آن ها را به هم می زند. ابو امین که قانع کردن برادرش را غیرممکن می بیند اعلام می کند که خانواده ی او را همراه خویش می برد. اما ابو صادق به مخالفت بر می خیزد .« سپس چوب کبریت دوم شعله ور شد:

برای مشاهده کامل فایل لطفا خریداری کنید

  • softmec
  • هیچ
  • 80 بازدید
  • 16 ژوئن 21
برچسبها
محصولات مرتبط

دیدگاهی بنویسید.

0